Âşık Veysel, gerçek adıyla Veysel Şatıroğlu (25 Ekim 1894; Şarkışla – 21 Mart 1973; Sivas), Türk halk ozanı. Afşar boyunun Şatırlı obasına mensuptur.

Âşık Veysel Şatıroğlu, Türk halk müziğinin ve ozanlık geleneğinin en büyük temsilcilerinden biridir. 25 Ekim 1894’te Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Sivrialan köyünde doğdu. Alevi Türkmen bir ailenin çocuğu olan Veysel, çiftçi bir baba olan Ahmet ile annesi Gülizar’ın üç çocuğundan biriydi. Ancak iki kız kardeşi, çocukluklarında çiçek hastalığı nedeniyle hayatını kaybetti. Veysel de 7 yaşında aynı hastalığı geçirdi ve bu hastalık yüzünden iki gözünü birden kaybetti. Babasının hediye ettiği bir sazla tanışması, onun hayatını değiştirdi.

Âşık Veysel, bağlamayı kendi kendine öğrendi ve köyüne gelen âşıklardan etkilenerek şiir yazmaya başladı. İlk şiirlerini 20’li yaşlarında yazdı; bu dönemde Pir Sultan Abdal, Karacaoğlan ve Yunus Emre gibi ozanların eserlerinden ilham aldı. 1919’da annesi ve babasını kısa aralıklarla kaybetti, ardından Esma adlı bir kadınla evlendi. Bu evlilikten bir oğlu ve bir kızı oldu, ancak oğlu 10 günlükken öldü. 1921’de eşinin kendisini terk etmesiyle kızı Zeynep’i tek başına büyüttü.

1930’lara kadar köyünde çiftçilik yaparak ve saz çalarak hayatını sürdürdü. 1931’de Ahmet Kutsi Tecer ile tanışması, onun hayatını değiştirdi. Tecer’in desteğiyle şiirleri yayımlanmaya başladı ve Sivas’ta düzenlenen Âşıklar Bayramı’nda ünü yayıldı. 1933’te Cumhuriyetin 10. yılı için yazdığı “Atatürk’tür Türkiye’nin İhyası” şiiriyle dikkat çekti. Bu dönemde köyünden çıkarak Anadolu’yu gezmeye başladı, halk evlerinde ve kahvehanelerde saz çalıp şiirler okudu.

Âşık Veysel’in eserlerinde doğa sevgisi, insanlık, barış, ölüm ve tasavvufi temalar öne çıkar. En bilinen türkülerinden bazıları “Uzun İnce Bir Yoldayım”, “Dostlar Beni Hatırlasın”, “Kara Toprak” ve “Güzelliğin On Para Etmez”dir. “Kara Toprak”, toprağa duyduğu derin bağlılığı yansıtır ve onun en ikonik eserlerinden biridir. Şiirlerinde sade ama derin bir dil kullandı; felsefi düşünceleri halkın anlayabileceği bir üslupla aktardı.

1952’de ikinci evliliğini Gülizar Hanım ile yaptı; bu evlilikten 6 çocuğu oldu. 1965’te Türkiye Büyük Millet Meclisi, ona “Anadilimize ve milli birliğimize yaptığı hizmetlerden dolayı” 500 lira aylık bağladı – bu, bir halk ozanına verilen ilk resmi destekti. Yaşamının son yıllarında sağlık sorunlarıyla mücadele etti ve 21 Mart 1973’te, 78 yaşında, akciğer kanseri nedeniyle Sivrialan’daki evinde vefat etti. Mezarı, doğduğu köyde bulunuyor ve bugün bir müzeye dönüştürülen eviyle birlikte ziyaret ediliyor.

Âşık Veysel, körlüğüne rağmen hayata umutla bakışı, doğaya ve insana duyduğu sevgiyle Türk kültüründe eşsiz bir yer edindi. UNESCO, 1973’ü “Âşık Veysel Yılı” ilan etti. Onun “Benim sadık yarim kara topraktır” dizeleri, Türk halkının gönlünde hâlâ yankılanıyor. Ölümünden sonra eserleri kitaplar ve albümlerle yaşatıldı; torunları ve öğrencileri geleneğini sürdürüyor. Âşık Veysel, sadece bir ozan değil, aynı zamanda bir düşünür ve halk filozofu olarak anılıyor.

Albümleri

Anlatamam Derdimi (5:24)

Arasam Seni Gül İlen (4:18)

Atatürk’e Ağıt (5:26)

Beni Hor Görme (2:46)

Beş Günlük Dünya (3:58)

Bir Kökte Uzamış (4:55)

Birlik Destanı (1:42)

Çiçekler (3:05)

Cümle Âlem Senindir (6:44)

Derdimi Dökersem Derin Dereye (4:51)

Dost Çevirmiş Yüzünü Benden (3:12)

Dost Yolunda (4:43)

Dostlar Beni Hatırlasın (6:02)

Dün Gece Yar Eşiğinde (4:28)

Dünya’ya Gelmemde Maksat (2:43)

Esti Bahar Yeli (2:41)

Gel Ey Âşık (5:35)

Gonca Gülün Kokusuna (5:24)

Gönül Sana Nasihatim (6:40)

Gözyaşı Armağan (3:32)

Güzelliğin On Para Etmez (4:31)

Kahpe Felek (2:58)

Kara Toprak (9:25)

Kızılırmak Seni Seni (4:58)

Küçük Dünyam (5:17)

Murat (5:13)

Ne Ötersin Dertli Dertli (3:05)

Necip (3:16)

Sazım (6:02)

Seherin Vaktinde (5:01)

Sekizinci Ayın Yirmi İkisi (4:43)

Sen Bir Ceylan Olsan (3:34)

Sen Varsın (4:01)

Şu Geniş Dünya’ya (7:27)

Uzun İnce Bir Yoldayım (2:23)

Yaz Gelsin (3:02)

Yıldız (Sivas Ellerinde) (3:16)

Çırpınıp İçinde Döndüğüm Deniz